Netcongestie blijft de gemoederen in ons land bezighouden. De capaciteit van het stroomnet staat onder druk. Wel hebben netbeheerders en overheden steeds vaker in de gaten dat de elektrische auto in deze situatie niet het probleem, maar onderdeel van de oplossing is. Regionale netbeheerders Enexis, Liander en Stedin en de energieleveranciers Eneco, Essent, Vattenfall, Frank Energie en Zonneplan hebben vrijdag bekend gemaakt dat huishoudens in Brabant, Gelderland, Utrecht en delen van de Flevopolder een financiële vergoeding kunnen gaan krijgen als ze het elektriciteitsnet in hun wijk ontlasten tijdens piekuren. Slim laden van de auto gaat huishoudens daarmee geld opleveren en zorgt voor een toename van de ruimte op het stroomnet.
EV draagt substantieel bij aan verlichten netcongestieprobleem
De Vereniging Elektrische Rijders, een groeiend aantal automerken en early innovaters zoals We Drive Solar en Vattenfall hebben al langere tijd scherp dat de EV substantieel kan bijdragen aan de stabiliteit van ons stroomnet. Met name in Utrecht, Brabant en delen van Gelderland en Flevoland zijn de capaciteitsproblemen groot. Dat wil overigens niet zeggen dat er issues zijn voor iedere inwoner of aanvraag voor stroom in die gebieden, het capaciteitsprobleem is vaak buurtgerelateerd en naar schatting van energiebedrijven betekent dat 20% van de gevallen echt nadelige gevolgen ondervindt van netcongestie. De elektrische auto kan de problematiek juist in de meest kritieke wijken verlichten. Dat slim laden en vehicle-to-grid-aanpak ook daadwerkelijk de problemen verlicht, laten niet alleen Renault met We Drive Solar en MyWheels en Kia, Hyundai met Vattenfall , maar ook eerdere dynamisch-laden-pilots in de grote steden zien. Ook merken zoals BMW hebben in Europa inmiddels trajecten lopen dat auto's het stroomnet op piekmomenten kunnen gaan helpen en inmiddels leveren vrijwel alle automerken EV's die vehicle-to-load ready zijn en die eerste stap in principe spoedig tot vehicle-to-grid kunnen doorontwikkelen. De ontwikkelingen gaan daarmee snel en de EV is daarmee een steeds belangrijker onderdeel in de verlichting van de capaciteitsproblemen op ons stroomnet.
"De energietransitie vraagt niet alleen om uitbreiding van het stroomnet, maar ook om slimmer gebruik ervan", legt voorzitter Maarten Otto van Netbeheer Nederland uit.
De energiebedrijven en netbeheerders starten daarnaast nu een samenwerking om consumenten een vergoeding te geven als ze meehelpen de capaciteitsproblemen op het net te beperken. De energiepartijen denken in dit verband het net te ontlasten met het 'slim aansturen' van laadpalen, thuisbatterijen en hybride warmtepompen. Voor alle duidelijkheid staat deze verlichting van het net los van vehicle-to-grid. Dat is een auto die via een speciale laadpaal stroom teruglevert aan het net, maar bij het nu gepresenteerde plan zorgt de leverancier dat stroom van thuisbatterijen van huishoudens het net ruimte geeft op piekmomenten. Doorgaans in de avonduren tussen 16:00 uur en 21:00 uur, vooral in de winter als het donker is en er in de avondspits van huisdhoudens veel stroom gevraagd wordt. Daarnaast omhelst het plan het automatisch uitstellen van het laden van elektrische auto's op piekmomenten. De auto's laden dan niet direct, maar geheel automatisch 's nachts als mensen liggen te slapen op. Dan is er immers een laag stroomgebruik en is de impact van het autoladen beperkt. Nog steeds heeft de EV-rijder dan 's morgens een volle accu. De financiële vergoedingen die hier tegenover staan verschillen per aanbieder, maar dienen als extra stimulans voor consumenten om het stroomnet snel extra ruimte te geven. "De energietransitie vraagt niet alleen om uitbreiding van het stroomnet, maar ook om slimmer gebruik ervan", legt voorzitter Maarten Otto van Netbeheer Nederland uit. Otto is topman van netwerkbedrijf Alliander en weet vanuit die verantwoordelijkheid als geen ander dat de situatie urgent is en gedragsverandering de benodigde extra capaciteit kan geven.
EV-rijder wil graag uitgesteld laden
In het EV-berijdersonderzoek dat de VER elk jaar houdt, hebben EV-rijders al vaak aangegeven open te staan voor slim en uitgesteld laden. Op basis van onderzoek stelt de VER dat de EV-rijder beslist bereid is dynamisch te laden en daarmee de laadbeurt uit te stellen tot minder drukke momenten op het stroomnet. Wat voor elektrische rijders wel belangrijk is, betreft het zelf kunnen behouden van de regie. Soms moet er immers wel weer snel doorgereden worden en dan is een laadbeurt in de spits beslist noodzakelijk. Door te werken met kortingen op rustige momenten en piekmomenten extra te beprijzen houdt de EV-rijder een keuze en dat werkt voor auto-eigenaren beter dan het zonder bericht 'afknijpen' van stroom aan de laadpaal en zonder dat er op dat moment een redelijk alternatief is om de auto op te laden als gebruik ervan toch urgent is.
Winteravondspits is kritieke moment
De drukte op het elektriciteitsnet is volgens de samenwerkende energiebedrijven in de winter het grootst, vooral tussen 16:00 uur 's middags en 21:00 uur 's avonds, als veel mensen thuiskomen, hun vaatwasser gebruiken, hun huis elektrisch gaan verwarmen of boilers gebruiken om te douchen. In de drukbevolkte gebieden van ons land kan het net die drukte niet langer aan en dreigt instabiliteit van het net. Netbeheerders willen coûte que coûte blackouts voorkomen en slim omgaan met de stroomcapaciteit is daarvoor een oplossing. Door juist op die momenten stroom uit thuisbatterijen en autoaccu's te gebruiken ontstaat meer ruimte. Daarnaast blijkt - ook uit het EV-berijdersonderzoek - dat elektrische rijders zich prima laten sturen zodra er ook financieel voordeel tegenover de gedragsaanpassing staat. De nu aangekondigde vergoeding werkt daarom dubbel. EV-rijders staan qua basishouding positief tegenover uitgesteld laden zolang er eigen regie gehouden kan worden en de vergoeding maakt het voor hen nog eens extra aantrekkelijk om te laden op momenten dat er genoeg stroom is.
"De EV-rijder geeft in het EV-berijdersonderzoek heel duidelijk aan open te staan voor uitgesteld laden," constateert de VER. "Het zelf kunnen behouden van de regie is wel belangrijk voor de elektrische rijder, afknijpen van stroom zonder bericht van de laadpaalaanbieder is geen redelijk alternatief".
Impact stop extra aansluitingen nog niet scherp
Eerder dit jaar werd bekend dat vanaf 1 juli huishoudens in Utrecht die een nieuwe of zwaardere aansluiting willen vanwege netcongestie op een wachtlijst kunnen komen. Inmiddels heeft de VER wel vernomen dat dit niet overal het geval is, maar hoe de stop op extra aansluitingen precies uitpakt wordt pas na 1 juli duidelijk. Zwaardere aansluitingen zijn enerzijds bij particulieren nodig voor een warmtepomp, een laadpaal of een elektrische kookplaat, maar anderzijds ook noodzakelijk als een bedrijf zijn wagenpark of vrachtwagens wil elektrificeren. Het is ook om die reden belangrijk om ruimte op het net te houden.
255 megawatt extra capaciteit
Vorig jaar startten de energiebedrijven de samenwerking. Aanvankelijk gebeurde dit nog op de kleine schaal van 35.000 huishoudens, maar de pilot heeft aangetoond dat huishoudens hun stroomconsumptie daadwerkelijk verschuiven als dat hen financieel voordeel oplevert. Ook pilots met slim laden van de auto tonen keer op keer aan dat consumenten bereid zijn hun laadgedrag aan te passen als ze daarmee euro's kunnen besparen. In het nu aangekondige vergoedingsmodel kunnen honderdduizenden huishoudens meedoen, waarmee de verlichting van netcongestie schaalbaar wordt en daarmee zoden aan de dijk zet. Tel daarbij de inmiddels honderden terugleverende EV's via We Drive Solar in Utrecht bij op en de pilot die Vattenfall met Kia en Hyundai is gestart en de mogelijkheden om netcongestie te verlichten stapelen zich op. Daarmee is het probleem nog lang niet opgelost, maar zal de elektrische auto in toenemende mate bijdragen aan meer capaciteit op ons stroomnet. De samenwerkende partijen gaan voorlopig uit van 50.000 tot 70.000 huishoudens die zullen inspringen op de vergoeding, waarmee zo'n 255 megawatt aan flexibel vermogen vrijgemaakt gaat worden. Voor alle duidelijkheid: dat is vergelijkbaar met het vermogen van de gehele stad Haarlem.
Tekst: Jos van den Bergh
Beeld: Vereniging Elektrische Rijders
