Steeds meer huishoudens hebben zonnepanelen op het dak én een elektrische auto voor de deur. Zolang teruggeleverde stroom nog redelijk wordt vergoed, kan er worden geladen op het moment dat het uitkomt. Maar nu de salderingsregeling vanaf 2027 gaat verdwijnen en de teruglevertarieven steeds ongunstiger worden, ontstaat een nieuwe wens: overtollige zonnestroom niet terugleveren aan het net, maar direct opslaan in de accu van de auto. Liefst alleen laden wanneer de zon schijnt.
Dat klinkt eenvoudig, maar zo werkt het helaas niet automatisch. Een laadpaal weet namelijk niet vanzelf hoeveel zonne-energie er beschikbaar is, en ook een app kan niet zomaar raden wat er op jouw dak gebeurt. In dit artikel leggen we uit welke manieren er zijn om op zonnestroom te laden, hoe de techniek daarachter werkt en welke randvoorwaarden daarbij horen.
Twee manieren van zonneladen
Het is belangrijk om eerst onderscheid te maken tussen twee fundamenteel verschillende benaderingen. De eerste is vermogensgestuurd laden op basis van je eigen zonnepanelen. De tweede is slim laden op basis van prijzen en netinformatie. Die twee worden vaak door elkaar gehaald, maar werken technisch totaal anders.
Vermogensgestuurd laden: meten wat er écht over is
Bij echt laden op eigen zonnestroom wordt continu gemeten hoeveel vermogen je zonnepanelen leveren en hoeveel je huishouden op dat moment verbruikt. Alleen het overschot wordt gebruikt om de auto te laden. Hiervoor is realtime data nodig uit de meterkast. Dat betekent concreet dat er een energiemeter of slimme kWh-meter aanwezig moet zijn die lokaal het vermogen kan meten. De laadpaal moet dit vermogen vervolgens dynamisch kunnen aanpassen. Onder andere laadpalen zoals myenergi Zappi, Alfen en Wallbox (evenals vele anderen) ondersteunen dit principe via functies als solar charging, PV surplus charging of dynamic load balancing.
Er zijn ook technische grenzen. Een elektrische auto kan meestal niet onder 6 ampère per fase laden. Bij eenfase betekent dat ongeveer 1,4 kW, bij driefasen circa 4,1 kW. Is het zonne-overschot kleiner, dan kan het laden niet starten of wordt het tijdelijk gepauzeerd. Daarnaast fluctueert zonne-opwek voortdurend door wolken en schaduw. Daarom bouwen laadpalen bewust vertragingen en marges in, zodat het systeem niet elke seconde aan en uit schakelt. Eén-op-één meereageren met elke vermogensverandering is technisch onwenselijk.
App-gestuurd laden: slim, maar niet hetzelfde
Apps als Jedlix en EV.energy bieden ook 'slim laden', maar doen dat op een andere manier. Zij hebben geen directe koppeling met je zonnepanelen of je huisverbruik. In plaats daarvan sturen ze het laadmoment op basis van externe signalen, zoals stroomprijzen, netbelasting en de verwachte CO2-intensiteit van elektriciteit. Ook de status van de auto speelt mee, zoals de State-of-Charge (SoC) en het gewenste moment dat de auto voldoende opgeladen moet zijn. In de praktijk werkt dit vooral goed in combinatie met een dynamisch energiecontract.
Op momenten dat er veel zonne- en windenergie op het net beschikbaar is, dalen de elektriciteitsprijzen. De app laat de auto dan laden. Dat vergroot de kans dat je duurzaam opgewekte stroom gebruikt, maar het is geen garantie dat dit jouw eigen zonnestroom is. Daarvoor gelden duidelijke voorwaarden. Je auto of laadpaal moet door de app ondersteund worden, en zonder dynamisch contract vervalt het belangrijkste sturingsmechanisme. De app weet immers niet hoeveel stroom jouw zonnepanelen op dat moment leveren.
Combinaties en aanvullende oplossingen
Sommige huishoudens combineren beide systemen. De laadpaal bewaakt lokaal het maximale vermogen en de netbelasting, terwijl een app bepaalt wanneer laden überhaupt mag plaatsvinden. Ook een thuisbatterij kan helpen om korte fluctuaties in zonne-opwek op te vangen, maar is geen vereiste om zonneladen mogelijk te maken.
Wat betekent dit in de praktijk
Zonneladen is goed mogelijk, maar vraagt om realistische verwachtingen. Met een geschikte laadpaal en metingen in de meterkast kun je daadwerkelijk zonne-overschotten benutten. Met apps benut je vooral momenten waarop stroom goedkoop en relatief schoon is op het net. Dat zijn beide zinvolle oplossingen, maar voor verschillende doelen. Wie dit wil toepassen, moet vooraf letten op de netaansluiting, het aantal fasen, de mogelijkheden van de laadpaal en het type energiecontract.
Tekst: Jeroen Horlings
Beeld: Mazda Motor Nederland, Renault Nederland, Vereniging Elektrische Rijders, Mitsubishi Motor Sales Nederland B.V.