De batterij van een EV gaat lang mee, maar met een simpele truc kun je slijtage nog meer beperken: laad als het niet nodig is, niet verder op dan 80%. Dit geldt voor ieder type EV, ook als de autofabrikant dit niet expliciet adviseert.
Elke lithium-ionbatterij veroudert langzaam - dat is een normaal natuurkundig en chemisch proces. De materialen in de batterij vergaan niet, maar de elektroden (de anode en kathode) slijten langzaam door het gebruik. Bij elektrische auto’s betekent veroudering dat de bruikbare capaciteit heel geleidelijk afneemt. In de praktijk gaat het meestal om 5 tot 20 procent na vele jaren en honderdduizenden kilometers.
Die veroudering wordt bepaald door drie hoofdfactoren: het aantal laad- en ontlaadcycli, de temperatuur en de spanning waarop de cellen langdurig worden gehouden. Moderne EV’s zijn specifiek ontworpen om de batterij gezond te houden en beschikken over actieve koeling, verwarming en een geavanceerd battery management system (BMS) dat continu bewaakt wat de batterij aankan.
Cycli, temperatuur en spanning
Een laadcyclus is grofweg het equivalent van één keer opladen van 0 naar 100% en vervolgens de accu helemaal leegrijden tot 0%. Maar in de praktijk gebeurt dit nooit en bestaat het laden uit meerdere deelcycli. Veel korte ritten en tussentijds laden is geen probleem. Temperatuur is wél cruciaal. Hoge temperaturen versnellen chemische reacties in de cellen en daarmee ook degradatie. Daarom koelen elektrische auto’s hun batterij actief, bijvoorbeeld tijdens het snelladen.
Ook de celspanning speelt een belangrijke rol. Hoe hoger de lading, hoe hoger de spanning in de cel. Vooral langdurig verblijf boven 80% zorgt voor extra stress aan de kathodezijde van de batterij. Dat is de belangrijkste reden waarom autofabrikanten en onderzoekers vaak adviseren om de dagelijkse laadlimiet rond dat niveau te houden.
NMC en LFP: verschillen in gedrag
De meeste elektrische auto’s gebruiken een van twee chemieën. NMC-batterijen hebben een hoge energiedichtheid en zijn relatief gevoelig voor langdurig hoge spanning. Bij dit type is het extra zinvol om dagelijks tussen ongeveer 20 en 80% te blijven.
LFP-batterijen zijn robuuster en chemisch stabieler en kunnen meer laadcycli aan, maar hebben een ander aandachtspunt. De spanning van LFP-cellen verandert minder duidelijk met de ladingstoestand. Daardoor kan het battery management system de resterende capaciteit minder nauwkeurig inschatten. Om die reden adviseren fabrikanten om een LFP-batterij regelmatig, bijvoorbeeld eens per week of per twee weken, tot 100% te laden. Dat is geen bescherming tegen veroudering, maar een kalibratie voor een correcte weergave van het bereik. Voor de overige ritten is het dus ook met een LFP-accu aan te raden om niet boven de 80% te laden als het niet nodig is.
Praktische laadadviezen
Dagelijks tot maximaal 80% laden is voor vrijwel alle EV’s gunstig. Tot 100% laden is vooral zinvol vlak voor vertrek op een lange rit, wanneer je die extra actieradius echt nodig hebt. Wat minder verstandig is, is een auto tot 100% opladen en hem daarna dagen of weken ongebruikt laten staan. Dat geldt voor NMC-batterijen sterker dan voor LFP, maar is in alle gevallen onnodige belasting.
Dit principe zie je ook terug bij andere apparaten. Laptops, smartphones en smartwatches hebben steeds vaker een optie om standaard tot 80% te laden, juist om de levensduur van de batterij te verlengen.
Batterijen gaan langer mee dan vaak gedacht
In de praktijk blijkt dat moderne EV-batterijen veel langzamer degraderen dan lange tijd werd aangenomen. Met normaal gebruik, verstandig laden en een goed werkend koelsysteem blijft de capaciteit vaak jarenlang verrassend hoog. Door als het niet nodig is, niet meer dan 80% vol te laden, wordt de toch lange levensduur nog verder verlengd.
Meer achtergrondinformatie over batterijveroudering en laadgedrag is te vinden via Battery University en via levensduurstudies van onder meer ICCT.
Tekst: Jeroen Horlings
Beeld: Mercedes Benz A.G. en Skoda Nederland