Over elektrisch rijden in de bergen doen heel wat fabels de ronde. Helling op zou je accu in één keer leeggetrokken worden en angstige momenten of je de top van de bergpas wel of niet haalt lijken in sommige verhalen schering en inslag. De werkelijkheid is echter veel minder spannend. De hedendaagse EV's kunnen zelfs heel erg efficiënt rijden in bergachtig gebied. En als je het een heel klein beetje handig doet, rijden EV's in heuvelachtig gebied misschien nog wel efficiënter dan in ons eigen recht-toe-recht-aan landje. We namen de proef op de som en reden eerst de Gotthard-tunnel in Zwitserland op en namen terug de 2106 meter hoge pas. Dat was meer dan 1000 meter extra hoogteverschil dan opnieuw de tunnel nemen. Tijdens de bergetappes keken we naar de impact van bergen op het energieverbruik van de EV. En dat valt reuze mee.
In de eco-setting
We doen deze test met de Changan Deepal S05, een nieuwe volledig elektrische SUV, die afhankelijk van de uitvoering die je kiest voor net iets minder of net iets meer dan €40.000 beschikbaar is. Een gemiddelde auto qua pricing dus, maar ook de EV-techniek van deze elektrische crossover is heel gangbaar en voor een grote groep consumenten bereikbaar. Zo heeft de Changan Deepal S05 verschillende rijstanden en als je kiest voor de setting 'eco' dan regenereert de auto meximaal energie bij helling afrijden. De S05 heeft geen specifieke one-pedal-drive setting die de regeneratie maximaliseert en is om die reden ook heel representatief als het gaat om rijden in de bergen. Heb je een EV met one-pedal-drive, dan win je nog meer energie zodra je naar onder rijdt.
Bergetappe de Gotthard-tunnel op
Allereerst rijden we helling op richting de Gotthard-tunnel die Duitstalig Zwitserland verbindt met het Italiaans sprekende kanton Ticino. De tunnel ligt op ruim 1100 meter hoogte in het hart van de Zwitserse Alpen en de weg stijgt na Luzern via de bijna 10 kilometer lange Arlbergtunnel in een vrij korte tijd naar het noordelijke tunnelportaal. Het gemiddelde WLTP-energieverbruik van de Changan Deepal S05 is 15,9 kWh per 100 kilometer, maar helling op stijgt dat naar gemiddeld zo'n 40kWh per 100 kilometer met wat uitschieters rond de 60 kWh per 100 kilometer bij een inhaalmanoeuvre. Onderstaande grafiek laat ook zien dat bij stijgen er niet continu een beroep op alle energie wordt gedaan, je rijdt immers ook stukken met het verkeer mee en moet ook remmen voor langzaam klimmend verkeer zoals auto's met caravan of vrachtverkeer. Op dat soort momenten zakt het verbruik naar 30 kWh op 100 kilometer of zelfs nog lager. In de energiecurve van de Changan Deepal S05 zie je ook duidelijk de verdere stijging van de A2 vanaf Amsteg terug. Dat is de laatste klim naar het noordelijke portaal van de ruim 17 kilometer lange tunnel. Steeds vaker piekt het energieverbruik dan op 50 kWh per 100 kilometer en steeds minder vaak zakt het onder de 30 kWh per honderd kilometer. Vergeet bij dit alles niet dat de Changan Deepal S05 een 68,8 kWh LPF-accu heeft, waarvan 68 kWh in de praktijk bruikbaar is. Bij continu piekverbruik de helling op, hetgeen je in de praktijk nooit zal bereiken, kom je (theoretisch) met een volle accu nog altijd 136 kilometer ver. Logischer is uit te gaan van het gemiddelde van 40 kWh per 100 kilometer en dan kom je al 170 kilometer ver. Mits je uitgaat van alleen helling op, maar het mooie van bergen is dat er na een stevige helling ook weer een lange afdaling komt en de auto dan zelf weer energie voor de accu opwekt.
Bijladen tijdens de afdaling
In onderstaande grafiek zie je dit kantelpunt ook duidelijk terugkomen. Vanaf 25 kilometer na het begin van onze meting, stabiliseert het energieverbruik zich al naar een redelijk normaal energieverbruik van rond de 20 kWh per 100 kilometer. Het eerste deel van de Gotthard-tunnel loopt vanuit het noordportaal nog iets op en halverwege de 17 kilometer tunnel begint voorzichtig de afdaling richting Chiasso, Como en Milaan. Het energieverbruik van de Changan zakt dan verder terug naar WLTP-niveau en al snel lager dan dat. Op dat moment stabiliseert je actieradius ook weer op van een huiveringwekkende 170 kilometer op het steilste deel van de klim naar een ruime 300 kilometer. Eenmaal bij Airolo aangekomen zet de lange afdaling naar de Italiaanse grens tussen Chiasso en Como in en gaat de Changan in de eco-stand fors bijladen. Je ziet dan het bereik over de gehele afstand tussen Gotthard en Bellinzona met tientallen kilometers toenemen. Als je een auto met echte one-pedal-drive hebt ga je op dit traject nog meer stroom verdienen dan de Changan doet. Met de regeneratie van de Changan Deepal S05 komt het bereik bij het afdalen terug op normaal niveau en blijkt dat je helemaal niet angstig hoeft te zijn dat je halverwege de klim zonder stroom komt te staan. Op tijd en dus voor de bergetappe bijladen is natuurlijk wel raadzaam. Gelukkig kan dat in Zwitserland op elke parkeerplaats, want het land heeft op elke Raststätte met én zonder tankstation een serie snelladers staan.
Via de Gotthard-pas
Op de terugweg vanuit Italië herhalen we het kunstje, maar nemen we vanuit interesse in het energieverbruik de 2106 meter hoge Gotthard-pas. Dat betekent vanaf de Italiaans-Zwitserse grens ruim 1000 meter meer klimmen dan op de heenweg vanuit Luzern. We zijn benieuwd naar wat een echte bergpas doet met het energieverbruik van de in de dagelijkse praktijk overigens heerlijk efficiënte Changan Deepal S05. Om een lang verhaal kort te maken hakt een bergpas er goed in. Allereerst is de weg omhoog naar de pas steiler dan de hellingshoek van de autostrada naar de tunnel. Daarnaast bevat de pas ook veel haarspeldbochten waardoor je minder optimaal kunt rijden. Voor de bocht moet je remmen, maar daarna moet de elektromotor weer flink aan de bak om voldoende snelheid omhoog te maken. Geruststellend voor iedereen die twijfelt aan de capaciteiten van een EV hoog in de bergen is dat je op de Gotthard-pas tegenwoordig drie soorten auto's tegenkomt: oldtimers die een prestatie gaan leveren, sportauto's die zich even lekker uitleven en heel veel EV's, opvallend vaak uit Nederland. Een beter bewijs dat een EV (ook) een goede bergauto is kun je niet hebben.
Hoger dan het scherm kan laten zien
Desalniettemin gaat het energieverbruik de pas op letterlijk door het dak. De grafische weergave van het energieverbruik op het naar je toe gedraaide scherm in de Changan Deepal S05 loopt tot 60 kWh per 100 kilometer, maar de pieken in het energieverbruik gaan hoger dan het scherm kan laten zien. Gemiddeld heeft de pas meer impact en kom je op zo'n 45 kWh per 100 kilometer uit. Zodra je boven op de pas bent en via Andermatt terug naar de A2 rijdt, gaat het energie regenereren echter ook twee keer zo hard. Hele trajecten wint de Changan Deepal S05 energie en zo wordt de accu ook weer behoorlijk bijgevuld. Eenmaal helemaal beneden bij het Vierwoudstedenmeer noteerden we helling-af over 50,4 kilometer een gemiddeld energieverbruik van 9,5 kWh over 100 kilometer. Het dagverbruik met in begrip van een paar honderd kilometer autostrada in Noord-Italië, de lange helling vanuit Chiasso op naar Airolo, vanaf daar de Gotthard-pas op naar 2106 meter en vervolgens helling africhting het Vierwoudstedenmeer was toen weer terug op 17,8 kWh per 100 kilometer. Dat is nog geen 15,9 kWh per 100 kilometer WLTP-score, maar zit er - zonder echt op efficiënt rijden te letten en met inbegrip van deze stevige bergetappe - al weer redelijk bij in de buurt.
Knappe prestatie
Goed om bij al deze metingen in de bergen te benoemen dat we het energieverbruik van de Changan Deepal S05 op de vlakke wegen van de Po-vlakte in Noord-Italië op of soms zelfs iets onder de 15,9 kWh/100kilometer WLTP-opgave kregen. Zonder daarbij bewust een slakkengangetje aan te houden of enorm te anticiperen. Moraal van dit verhaal is daarom dat een bergetappe het energieverbruik over een langere afstand met 17,8 kWh per 100 kilometer iets verhoogt ten opzichte van de 17,0 kWh per 100 kilometer die deze auto de eerste bijna 9000 kilometer van z'n leven gemiddeld registreerde. Als we de bergetappe eruit filteren, haalt de Changan Deepal S05 overigens zonder al te veel aanpassingen de opgegeven WLTP-waarde van 15,9 kWh. En dat is een knappe prestatie en zegt iets over de goede kwaliteit van de EV-architectuur van deze nieuwkomer. Je kunt daarom met een gerust hart met je EV de bergen in. Voor de bergetappe moet je op tijd even opladen, maar daarna is er werkelijk geen vuiltje aan de lucht en zoef je bijna geruisloos, emissie-vrij en zonder hoge toeren de Alpen door.
Tekst: Jos van den Bergh
Beeld: Vereniging Elektrische Rijders
