Steeds meer autofabrikanten maken de stap naar wat bijna autonoom rijden is. Recent kreeg Tesla in Nederland goedkeuring voor de Full Self-Driving (Supervised) feature te gaan leveren op de Nederlandse auto's en ook in andere Europese landen rolt de Amerikaanse fabrikant dit bijna-autonoom rijden nu langzaam uit. Hoewel de techniek nog niet 100% feilloos is, vandaar ook 'Supervised', zijn experts het erover eens dat Tesla qua technologie iets heel knaps heeft neergezet. Alle aandacht voor de Full Self-Driving (Supervised) feature van Tesla doet bijna vergeten dat andere fabrikanten ook technologie in huis hebben waarmee auto's technisch gezien autonoom kunnen rijden. Zo zijn fabrikanten als Nio, BMW en Changan ook heel ver gevorderd met autonoom rijden. En ook Xpeng kan haar auto's technisch gezien al een tijd met de handen los laten rijden. Toch maakt de Chinese techfabrikant autonoom rijden nog niet beschikbaar voor klanten. In tegenstelling tot Tesla wil Xpeng wil de Europeanen tijd geven om vertrouwen te krijgen in AI.
Elektrificatie versnelt autonoom rijden
Een onafhankelijke studie in meerdere landen in opdracht van Xpengtoont een groeiende kloof tussen de intellectuele acceptatie van AI en het vertrouwen in autonome mobiliteit aan en daarnaast weet het Chinese technologiemerk te vertellen dat slechts 13% van de Europeanen zich momenteel comfortabel voelt in een volledig zelfrijdende auto. AI versnelt de ontwikkeling van autonoom rijden, waarvan de systemen doorgaans met veel data en interpretatie van data werken. AI kan sneller en beter anticiperen op basis van geregistreerde data en omdat auto's tegenwoordig volledig met elkaar connected zijn, wordt heel veel verschillende data uit een rijdend park auto's opgehaald en gebruikt voor optimalisatie van rijhulpsystemen. Europese klanten maken zo als dagelijks gebruik van AI-gestuurde rijhulpsystemen en autonoom rijden betekent feitelijk een verdere doorontwikkeling van deze bestaande systemen. Ook de elektrificatie heeft de ontwikkeling van de autonoom rijdende auto verder versterkt. Het is niet voor niets dat veel elektrische auto's door nieuwe technologisch gedreven fabrikanten zijn gebouwd. Hoewel Xpeng in Europa nog geen grote aantallen auto's verkoopt, in Nederland registreerde de Chinese firma vorige maand nog geen 100 auto's, is het techmerk wel een benchmark als het gaat om het op de markt brengen van technologisch zeer geavanceerde EV's. Met die voorsprong in technologie dagen de techneuten uit Guangzhou partijen als Tesla voortdurend uit.
China imponeert met technologie
Deze week gaf XPENG de resultaten vrij van een onafhankelijke studie naar de houding van consumenten tegenover kunstmatige intelligentie (AI) en ‘Physical AI’ in zes Europese landen, aangevuld met een referentiesteekproef in grote Chinese steden. De resultaten leggen een opvallende Europese paradox bloot: een hoge mate van vertrouwdheid met AI en frequent gebruik van AI-ondersteunde rijhulpsystemen, gecombineerd met een sterke terughoudendheid om de controle over te laten aan volledig autonome systemen. Ook andere onderzoeken tonen aan dat Europeanen doorgaans meer terughoudend zijn in de acceptatie van nieuwe technologie, terwijl Chinezen en inwoners van andere Aziatische landen de technologische ontwikkeling juist omarmen. De Europese auto-industrie is gebouwd op emotie en performance, de Chinese EV-bouwers imponeren primair met steeds geavanceerdere technologie.
Tesla noteert al 15 miljoen FSD-kilometers in Nederland
Volgens Xpeng geeft 82% van de Europeanen aan AI te begrijpen, maar voelt slechts 21% zich comfortabel met Physical AI in het algemeen en en zou slechts 13% van de Europese consumenten instappen in een volledig zelf-rijdende auto. In China ligt dat percentage op 70%. Physical AI verwijst naar AI-systemen die actief handelen in de fysieke wereld, zoals voertuigen, robots en slimme apparaten. De cijfers van Xpeng zijn opvallend omdat de Full Self-Driving (Supervised) feature van Tesla juist kan rekenen op grote nieuwsgierigheid van de consument. In korte tijd zijn er alleen in Nederland al 15 miljoen FSD-kilometers afgelegd, zo bevestigt Tesla desgevraagd. In Europa zijn nu drie landen waar full-self driving (supervised) is goedgekeurd en wereldwijd heeft Tesla al 10 miljard FSD-kilometers geregistreerd. Met name de cijfers in Nederland laten zien dat er in ons land toch genoeg mensen zijn die Full Self-Driving (Supervised) waarderen. Ook journalisten, influencers en automotive experts stappen massaal in de Tesla om de nieuwe feature uit te proberen. Nederlanders lijken zich in de praktijk zo comfortabeler met 'self-driving' te voelen dan het onderzoek van Xpeng nu bevestigt.
Beeldvorming lijkt rol te spelen
AI heeft steeds vaker een prominente rol bij rijhulpsystemen in auto's. Nu auto's voornamelijk op brainpower draaien, verzamelen deze smart vehicles ook veel data. Hoewel Europeanen steeds vaker kunstmatige intelligentie gebruiken, signaleert Xpeng in haar onderzoek toch gebrek aan vertrouwen. Europeanen gebruiken AI op het op het werk, vertrouwen erop in digitale diensten en komen al dagelijks in aanraking met AI-gestuurde systemen in moderne voertuigen. Maar zodra AI het digitale domein verlaat, zo stelt Xpeng, en eigen beslissingen begint te nemen in de fysieke wereld, neemt het vertrouwen van het publiek aanzienlijk af. Mogelijk houden de Xpeng-conclusies over gebrek aan vertrouwen ook verband met de uitkomsten van het landelijke en het internationale EV-berijdersonderzoek dat de VER eerder hield. EV-rijders geven in allebei de onderzoeken aan aarzelend te zijn om een Chinese EV aan te schaffen en 12% van de bestaande EV-rijders geeft zelfs aan nooit een Chinese elektrische auto te willen kopen. De geopolitieke situatie en de beeldvorming van Europeanen lijken zo toch een rol te spelen bij het tot stand komen van vertrouwen in Chinese technologie.
Minder vertrouwen zodra AI rijden overneemt
De studie die Xpeng heeft gedaan identificeert verschillende spanningsvelden die bepalend zijn voor de acceptatie van autonome mobiliteit in Europa. De belangrijkste conclusie is dat rijassistentie wordt geaccepteerd, maar volledige autonomie nog niet. Tussen 42% en 53% van de Europeanen voelt zich volgens Xpeng comfortabel met rijhulpfuncties zoals adaptieve cruise control, verkeersbordherkenning en rijstrookassistenten. De situatie verandert voor veel consumenten zodra AI wordt voorgesteld als de partij die het rijden volledig overneemt of verantwoordelijk is voor noodsituaties. Op dat moment daalt bij Europeanen dat vertrouwen aanzienlijk. De traditionele inslag van de Europeaan wordt ook op een andere wijze duidelijk: in de auto-industrie geeft 53% van de respondenten aan weinig tot geen vertrouwen te hebben in AI.
Vertrouwdheid zonder vertrouwen
Hoewel 82% van de Europeanen zegt vertrouwd te zijn met AI, voelt slechts 21% zich comfortabel met Physical AI. Opvallend is dat veel respondenten die aangeven Physical AI zelden of nooit te gebruiken, in werkelijkheid al gebruikmaken van AI-ondersteunde functies in hun voertuig. Een conclusie die ook ondersteund wordt door de cijfers die concurrent Tesla laat zien, want zo lang 'supervised' nog onderdeel is van het technisch gezien autonoom kunnen rijden, zijn er volgens de cijfers van Tesla dus genoeg Europeanen en Nederlanders te vinden die zichzelf met enthousiasme overleveren aan de techniek. Waar Xpeng een duidelijke kloof ziet tussen gebruik en perceptie, levert de toevoeging van het woord 'supervised' in ons land Tesla binnen korte tijd 15 miljoen FSD-kilometers op.
Duurzaamheid beïnvloedt de publieke opinie
Ander nieuws dat het onderzoek van Xpeng brengt is dat 57% van de Europeanen aangeeft positiever tegenover AI-gedreven mobiliteit te staan zodra overtuigend kan worden aangetoond dat deze technologie bijdraagt aan duurzaamheid. Hoewel je je kunt afvragen of deze cijfers niet beïnvloed worden door het feit dat duurzaamheid meer dan ooit top of mind is, laat het percentage wel zien dat zodra AI de maatschappij iets tastbaars brengt, consumenten eerder geneigd zijn deze technologie écht te omarmen. In China, een land waar technologie zowel bij de overheid als bij de bevolking op het hoogste podium staat, loopt dat op tot 90%. Volgens Xpeng gelooft momenteel slechts ongeveer één op de vier Europeanen dat AI-gedreven mobiliteit daadwerkelijk leidt tot meer veiligheid of duurzaamheid. De overige 75% twijfelt hier duidelijk nog aan, al heeft gebrek aan concrete kennis over AI hier wellicht ook mee te maken.
Europa is geen homogeen geheel
Zoals binnen Europa de acceptatie van Chinese merken per markt behoorlijk verschilt, lopen ook de uitkomsten van het Xpeng-onderzoek tussen de verschillende landen uiteen. Spanje blijkt het meest open te staan voor AI in mobiliteit, met 63% vertrouwen in AI-toepassingen in voertuigen en 32% van de respondenten die zich comfortabel voelen met Physical AI. Niet geheel toevallig heeft Spanje met 9% ook een relatief hoog marktaandeel voor Chinese automerken. Respondenten uit het traditioneel conservatieve Verenigd Koninkrijk zijn beduidend terughoudender, met 34% vertrouwen in AI in de auto-industrie. Ook in Zweden heeft maar 32% vertrouwen en Duitse respondenten zijn opvallend bescheiden over de positie van hun land. Volgens Xpeng vindt 59% van de Duitsers dat hun land achterloopt op andere landen als het gaat om de adoptie van AI. Dit laatste cijfer is ongetwijfeld beïnvloed door de golf aan negatieve berichtgeving over Volkswagen in de afgelopen maanden, daar BMW binnen de Europese auto-industrie inmiddels een leidende rol vervult op het gebied van elektrisch rijden en technologie. Volvo in Zweden is bovendien op Nio na het meest ver gevorderd met de software defined vehicle. Volvo's wisselen tijdens het rijden voortdurend data uit met de fabriek, die deze met AI analyseert en er vervolgens software updates van maakt die de Volvo's over the air beter en veiliger maken. Het marktaandeel Chinese merken in Duitsland ligt op 2% en in Zweden op 5%, ook dit speelt ongetwijfeld mee in de uitkomsten van het Xpeng-onderzoek.
Vertrouwen blijft de grootste uitdaging
Hoewel de marktcontext meespeelt bij de uitkomsten van dit soort onderzoeken, laten de resultaten heel duidelijk de verschillen in houding ten opzichte van technologie zien. Ook de geopolitieke situatie waarin de wereld verkeert en de beeldvorming rond China heeft ongetwijfeld een rol gehad in hoe Europeanen staan tegenover AI-defined vehicles uit China. Met 54% heeft een kleine meerderheid van de Europeanen minstens enig vertrouwen dat grote technologie- en mobiliteitsbedrijven handelen in het belang van consumenten. In China, waar automerken in een zeer competitieve automarkt met elkaar in een technologische rat race zijn geraakt, is technologie veel meer top of mind en bedraagt dat cijfer 94%. China ontwikkelt technologie, krijgt daarmee de wow-factor bij de autokoper voor elkaar, terwijl het traditionelere Europa veel meer zit op technologie die de bestuurder moet ondersteunen bij het rijden. Dat is een wezenlijk cultureel verschil dat (ook) Chinese automerken mee moeten nemen als ze op enige schaal auto's in Europa willen verkopen.
Verlies van controle grootste angst
De grootste zorg voor de Europeanen is het verlies van menselijke controle over machines (61%), nog vóór zorgen over baanverlies (46%). Niet meegenomen, maar ongetwijfeld ook van invloed op de uitkomsten van dit onderzoek, is de rijderscultuur die ondanks de technologische ontwikkeling en de elektrificatie in Europa heerst. Duitse premiummerken putten al decennia lang bestaansrecht uit Freude am Fahren, de Engelse Landrovers vormen een cultuur op zich, rijden op de limietloze Autobahnen wordt niet alleen door Duitsers maar ook door veel andere Europeanen als 'leuk' ervaren en ook op de Italiaanse autostrade overheerst emotie en liefde voor de automobiel. Verschijnselen die op een Chinese automarkt minder of in elk geval anders bestaan. In China wordt autovoorkeur meer gedreven door de technologische wedloop tussen 120 automerken, die elk een plekje voor zichzelf proberen te claimen op een overvolle en bijzonder concurrerende binnenlandse markt. De voorzichtige Europese houding onderstreept vooral het belang van mensgerichte technologie, duidelijke veiligheidskaders en het onafhankelijk meten en het valideren van impact. Brian Gu, Vice Chairman en President van XPENG, verklaart: "Physical AI heeft het potentieel om de manier waarop mensen zich verplaatsen, leven en met technologie omgaan ingrijpend te veranderen. Maar dit onderzoek toont aan dat technologische mogelijkheden alleen niet voldoende zijn om brede acceptatie te realiseren – vertrouwen zal daarbij de doorslaggevende factor zijn. Vertrouwen ontstaat wanneer technologie veilig en transparant is en ontwikkeld wordt vanuit reële menselijke behoeften. Europa stelt wereldwijd enkele van de hoogste eisen op het vlak van veiligheid, transparantie en verantwoordelijkheid. Daardoor is het een van de belangrijkste regio’s voor de toekomst van AI-mobiliteit. Als we het vertrouwen van de Europese consument winnen, kunnen we meehelpen een sterkere wereldwijde standaard te creëren voor verantwoorde innovatie."
Vertrouwen als uitgangspunt
De weg naar AI-mobiliteit in Europa loopt volgens Xpeng daarom ook via vertrouwen. Vertrouwen dat concurrent Tesla met Full Self-Driving (Supervised) duidelijk al weet te winnen. Alleen al in Nederland 15 miljoen kilometers met deze nieuwe feature realiseren, laat zien dat Europeanen echt wel over stag gaan, zodra er voldoende vertrouwen in de technologie is. Natuurlijk verschilt de aanpak van Tesla met die van Xpeng, maar beide bedrijven zijn kartrekker op het gebied van autonoom rijden. Met Volvo en BMW staan beide bedrijven ook in de top 10 fabrikanten die de software defined vehicle niet alleen vergaand doorontwikkeld maar ook concreet op de weg hebben rondrijden. Auto's die volledig data based zijn, deze data delen met de fabriek, die er vervolgens via AI, state-of-the art software-updates en over the air upgrades steeds betere auto's van maakt. Volvo managet dit proces volledig in Europa, vanuit de software factory in Göteborg, BMW werkt aan de technologisch zeer geavanceerde Neue Klasse modellen vanuit München en Tesla laat al sinds 2012 zien technologisch geavanceerde EV's te kunnen leveren. Stuk voor stuk factoren die bij de consument vertrouwen scheppen. Als relatieve nieuwe en daarom nog minder bekende speler uit China, heeft Xpeng eerst vooral tijd nodig. Om zichzelf duidelijk in Europa te positioneren, met haar belangrijkste USP's bij het grote publiek tussen de oren te komen en daarmee breder vertrouwen bij de Europese consument te winnen. Misschien is de noodzakelijke groei naar vertrouwen wel de belangrijkste conclusie van dit onderzoek.
Tekst: Jos van den Bergh
Beeld: Vereniging Elektrische Rijders
