Naast de elektrificatie neemt ook autonoom rijden een vlucht. Eerder bracht Tesla al vergaande assistentie voor de chauffeur op de markt en ook merken zoals bijvoorbeeld Ford, BMW en Xpeng timmeren stevig aan de weg van autonoom rijden. Ter gelegenheid van de Mondial de l'Automobile was het de beurt aan Denza, het premiummerk van BYD, om te laten zien wat autorijden met vergaande technische hulp waard is. We reden daarom met de handen los van het stuur over de Champs Elysées, over de chaotische rotonde van de Arc de Triomphe, via drukke kruispunten met fietsers en voetgangers richting Eiffeltoren. De Chinese fabrikant test momenteel hoe ver zijn intelligente rijassistentie CNOA gaat, want de technologie moet vanaf 2027 stedelijke ritten veiliger, energie-efficiënter en comfortabeler maken. Nog altijd is de chauffeur eindverantwoordelijk, maar Denza lijkt voor de Parijse test geslaagd: het systeem is fractioneel beter dan dat van Tesla en minder nerveus met ingrijpen dan de oplossing van Xpeng. En dat in de Parijse hectiek...
Bestuurder nog wel verantwoordelijk
Wie met de auto door Parijs rijdt, weet hoe uitdagend het verkeer kan zijn. Rotondes met meerdere rijstroken, onverwachte manoeuvres, dubbel geparkeerde bestelwagens en voetgangers die overal vandaan lijken te komen vragen voortdurend om oplettendheid. Precies in die omgeving werkt Denza aan de volgende stap in zijn rijassistentie. Want zo moeten de Chinezen denken: als het in Parijs goed werkt, dan kan het overal. Denza ontwikkelt overigens voor Europa een eigen variant van de CNOA-technologie; de situatie in China wijkt simpelweg te veel af van die op ons continent. CNOA staat voor City Navigation on Driving Assistant. Op dit moment heeft Denza met deze technologie autonomie-level L2 gehaald. Dat staat voor zelf sturen, accelereren en remmen. De chauffeur dient - net zoals bij Tesla en Xpeng - wel op de weg te blijven letten zodat hij of zij waar nodig kan ingrijpen. Bij L2 autonoom rijden ligt de verantwoordelijkheid nog altijd bij de chauffeur, een camera houdt voortdurend in de gaten of deze alert genoeg is. Pas bij autonoom rijden L4 of L5 kan de bestuurder echt andere dingen gaan doen en is opletten niet langer nodig. Dat niveau is nog toekomstmuziek, vergt ook andere hardware volgens Denza.
Kleinere footprint
Elektrisch rijden zorgt al voor een verkleining van de footprint ten opzichte van brandstofauto's. De toevoeging van de autonome techniek kan de efficiency van zichzelf verplaatsen verder verhogen. L2 gebruikt minder energie en managet de performance van de auto op de meest efficiënte manier. De technologie zorgt voor beter gebruik van de beschikbare ruimte en berekent vaak kortere afstanden om van A naar B te komen. Voor een stad als Parijs zijn dat belangrijke verbeteringen, want het gemeentebestuur werkt al jaren aan betere luchtkwaliteit, slimmere mobiliteit en minder auto's in de stad. CNOA is ook een nette chauffeur en dat maakt de Parijse straten op termijn ook veiliger. Tijdens het rijden over de avenues en door de smalle straten die de Champs Élysées verbinden met de Seine-oever bij de Eiffeltoren, volgt het systeem de maximum snelheden volledig conform de aangegeven limieten op en wordt elke voetganger opgemerkt en in het centrale scherm zichtbaar gemaakt. De oplettendheid van CNOA bleek ook tijdens de testrit toen een Renault Kangoo van La Poste op een rotonde binnendoor kwam inhalen en toch nog voor de Denza rechtsaf een straat in wilde slaan. De techniek van de Denza greep uiterst scherp in, hield afstand en versnelde genoeg om de postauto voor te blijven. Op dat moment zie je op het grote centrale scherm van de Denza ook alle voetgangers, tweewielers en auto's die het systeem waarneemt en ook daar houdt de functie volledig rekening mee. De combinatie van één lidar, drie high precision radars, een 8MP frontview camera, een 30' long-distance frontview camera, 4 HD surround-view camera;s, 12 ultrasonic radars, 4 side-view camera's en een rear-view camera zien in de praktijk elk detail en anticiperen voortdurend op de voorkomende situaties.
Zes pittige verkeerssituaties als praktijktest
Tijdens een demonstratierit met de elektrische Denza Z9GT wordt de technologie op de proef gesteld in complexe Parijse verkeerssituaties. De uitdaging is niet simpelweg de auto tussen twee rijstrookmarkeringen te houden, maar zelfstandig een route door de stad te volgen, waarbij talrijke auto's zich door de stad persen, voetgangers oversteken, tweewielers links en rechts inhalen, auto's dwars geparkeerd staan en er midden op de Champs Élysées gewerkt wordt en daarbij het gedrag van andere verkeersdeelnemers te interpreteren. In totaal neemt het testparcours zes pittige verkeersituaties in Parijs mee, waaronder de gevreesde rotonde bij de Arc de Triomphe, de eveneens lastige rotonde bij Trocadero en smalle straatjes met veel geparkeerde auto's waartussen mensen en tweewielers spontaan oversteken.
God's Eye
Het CNOA-systeem maakt deel uit van Denza's intelligente rijassistentie 'God’s Eye' en combineert dus camera’s, radar en lidar om de omgeving waar te nemen. De auto kan verkeerslichten herkennen, voorrang verlenen bij rotondes, afslaan, van rijstrook wisselen en om obstakels heen rijden. Ook moet het systeem rekening houden met fietsers en voetgangers in smalle straten. De demonstratie laat zien dat de Z9GT complexe situaties al behoorlijk zelfstandig kan afhandelen. Zo rijdt de auto zonder problemen over de beruchte Place Charles-de-Gaulle, de rotonde rond de Arc de Triomphe. Ingrijpen van de chauffeur was niet nodig, deze moet echter wel alert en met de camera 'connected' blijven. Tegelijkertijd kunnen onverwachte verkeerssituaties wellicht nog tot fouten leiden en dient de chauffeur daarom bij de les te blijven.
Via draadloze update beschikbaar
Met CNOA betreedt BYD hetzelfde speelveld als Tesla met zijn Assisted Driving-systeem en XPENG met XNGP. Deze merken ontwikkelen eveneens een intelligente rijassistentie die verder gaat dan adaptieve cruisecontrol en rijstrookassistentie. Ook Europese merken komen nu met zelfrijdende systemen op de markt. De techniek van Denza is inmiddels zo ver doorontwikkeld dat het nu ook complexe stedelijke routes kan afhandelen. Tijdens de CNOA-testrit lijkt het Denza-systeem redelijk relaxed te zijn. Bij het op de weg houden van de auto grijpt het aanzienlijk milder in dan bijvoorbeeld het systeem van Xpeng, stoplichtherkenning en inparkeren lijkt CNOA iets beter te doen dan Tesla. Vooral inparkeren gaat met de Denza sneller dan kort geleden met de Tesla. Een rechtstreekse vergelijking van de systemen is echter lastig, want de prestaties verschillen per softwareversie, voertuig en markt. Denza verzamelt tijdens de Parijse tests vooral gegevens om de software beter af te stemmen op Europese verkeersregels, verkeersborden en rijgewoonten. De benodigde sensoren zijn al in de Denza Z9GT aanwezig en de verdere ontwikkeling draait vooral om de interpretatie van de verzamelde data en het verbeteren van de besluitvorming van de techniek. Premium brand Denza verwacht CNOA in 2027 via een draadloze software-update beschikbaar te maken, te beginnen met de Z9GT. Daarvoor zijn nog wel lokale aanpassingen en Europese typegoedkeuring nodig. We kunnen echter wel stellen dat Denza (en moederbedrijf BYD) met CNOA een minimaal met Tesla en Xpeng vergelijkbaar assistentiesysteem hebben ontwikkeld en verwachten daarom dat die typegoedkeuring er zonder uitstel komt. De Denza Z9GT kan qua hardware daarnaast nog doorontwikkeld worden naar niveau L2B, de uitrol van L4 of L5 vergt in de toekomst andere hardware volgens de fabrikant. We zijn dan wel weer minimaal enkele jaren verder. Voor nu is de conclusie dat Denza (en daarmee ook BYD) een interessante en heel goed functionerende USP toevoegt aan zijn toch al technologisch vooroplopend productportfolio.
Tekst: Jos van den Bergh
Beeld: Vereniging Elektrische Rijders
